Астана. 30 қазан. ИНТЕРФАКС-ҚАЗАҚСТАН – Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Марокко Корольдігімен бірқатар келісімдерді, соның ішінде экстрадиция, сотталған адамдарды беру және қылмыстық істер бойынша өзара құқықтық көмек көрсету туралы келісімдерді ратификациялау жөніндегі заңдарға қол қойды, деп хабарлады Мемлекет басшысының баспасөз қызметі бейсенбі күні.
Атап айтқанда, «Қазақстан Республикасы мен Марокко Корольдігі арасындағы экстрадициялау туралы келісімді ратификациялау туралы» заңда тараптардың қылмыстық қудалау жүргізу немесе сот үкімін орындау мақсатында іздеуде жүрген кез келген тұлғаны беру міндеттемесі көзделген.
Келісімде экстрадициядан бас тартуға негіз болатын міндетті және қосымша себептер қарастырылған, соның ішінде қылмыстың саяси сипатта болуы, өлім жазасын көздеуі немесе ұлттық заңнама мен халықаралық міндеттемелерге қайшы келуі жағдайлары бар. Сонымен қатар, келісімде тарап мемлекеттердің өз азаматтарын беруге міндетті емес екені көрсетілген.
Бұл келісімді ратификациялау әділеттен жалтарған тұлғаларды Қазақстан немесе Марокко аумағынан қылмыстық жауапкершілікке тартуға мүмкіндік береді, азаматтардың құқықтарын қорғауға кепілдік беруді нығайтады, қылмыстық сот ісін жүргізу саласындағы шарттық-құқықтық базаны толықтырады және қылмыспен күрестегі халықаралық ынтымақтастықтың тиімділігін арттырады.
«Қазақстан Республикасы мен Марокко Корольдігі арасындағы сотталған адамдарды беру туралы келісімді ратификациялау туралы» екінші заң екі ел азаматтарының жазасын өз мемлекетінде өтеуіне құқықтық негіз жасайды. Бұл – олардың оңалуы мен әлеуметтік қайта бейімделуіне ықпал етуге бағытталған.
Тараптар бір-біріне бостандығынан айыру жазасына кесілген азаматтарын өз елінде жазасын өтеуі үшін беруге міндеттеледі. Құжатқа сәйкес, сотталған адамды беру келесі шарттар сақталған жағдайда жүзеге асады: ол үкім орындалатын елдің азаматы болуы тиіс; үкім заңды күшіне енген және орындалуға жатады; сотталушыға бостандығынан айыру немесе соған ұқсас жаза тағайындалған; сотталған әрекет екі тараптың ұлттық заңнамасы бойынша да қылмыс болып табылуы тиіс; сотталушы жазасын өз елінде өтеуге жазбаша келісім беруі керек.
Егер сотталған адам үкім шығарған мемлекеттің азаматы болса немесе үкім тараптардың бірінің заңнамасына сәйкес күшін жойған болса, беруден бас тартуға болады.
«Қазақстан Республикасы мен Марокко Корольдігі арасындағы қылмыстық істер бойынша өзара құқықтық көмек туралы келісімді ратификациялау туралы» заң екі ел арасындағы қылмыспен күрес саласындағы тиімді ынтымақтастықты қамтамасыз ету үшін құқықтық негіз қалыптастырады.
Келісім өзара құқықтық көмектің шарттары мен тәртібін құқықтық реттеу мақсатында әзірленген және онда күдіктілер мен айыпталушылардың кінәсін дәлелдеуге қажетті процестік әрекеттерді жүргізу қарастырылған. Оларға: қамауда отырған адамдарды тергеу әрекеттеріне қатысу үшін уақытша беру, тінту жүргізу, қылмыстық жолмен алынған табыстарды тәркілеу, банктік шоттарды анықтау, сараптама тағайындау, дәлелдемелерді жинау және тапсыру, куәлар мен жәбірленушілердің келуін қамтамасыз ету, сондай-ақ өзге де процестік іс-қимылдар жатады.
Келісімде сонымен қатар құқықтық көмек көрсетуден бас тартуға негіз болатын жағдайлар қарастырылған. Атап айтқанда, егер сұраудың орындалуы мемлекеттің егемендігіне, қауіпсіздігіне немесе қоғамдық тәртібіне нұқсан келтірсе; ұлттық заңнама мен халықаралық міндеттемелерге қайшы келсе; адам сол әрекет үшін бұған дейін сотталған немесе ақталған болса; не болмаса сұрау нәсіліне, жынысына, дініне, азаматтығына, этникалық шығу тегіне немесе саяси көзқарасына байланысты қудалау мақсатында жолданған болса — құқықтық көмек көрсетілмейді.
