Александра АЛЁХОВА
Материалы
Әлеуметтік нысансыз құрылыс: шешімін таппаған мәселе
Қазақстанда тұрғын үй кешендері қасынан әлеуметтік инфрақұрылымды қатар салу мәселесі бірнеше жылдан бері қызу талқыланып келеді. Саяси ерік-жігерге, депутаттық бастамалар мен қоғам тарапынан көп жылдан бергі үндеулерге қарамастан, құрылыс саласы мектеп, балабақша мен емханаларды ірі тұрғын аудандар шеңберінде салу жауапкершілігін өз мойнына алуға қатысты кез келген бастамаға елеулі қарсылық танытқан. Тіпті 2025 жылы жаңа Құрылыс кодексін әзірлеу мен талқылау барысында да заң шығарушылар «мектеп болмаса – құрылысқа рұқсат берілмейді» деген нақты норманы заңнамада бекіте алмады.
Ауыз су мәселесі: 20 жыл, 15 триллион теңге және орындалмаған мақсаттар
Су ресурстары және ирригация министрлігі өзінің ресми Telegram-арнасында елдің солтүстігіндегі 200-ден астам ауыл алдағы жылдары таза ауыз суға қол жеткізетінін хабарлады. Осыған байланысты екі ауданда ұзындығы 200 шақырымнан асатын су құбырының құрылысы аяқталуға жақын. Бұл құбырлар шамамен 20 елді мекенді орталықтандырылған су жүйесіне қосады. Сонымен қатар, тағы екі жоба жоспарланған мерзімінен 1,5 жыл бұрын аяқталғаны атап өтілді. Жалпы, барлық жұмыстар толықтай аяқталғаннан кейін облыстың 40 мыңнан астам тұрғыны сапалы ауыз сумен қамтамасыз етілетін болады.
Ауыл шаруашылығын қаржыландыру: мемлекет кімдерді қолдайды?
Соңғы уақытта ауыл шаруашылығы еліміздегі басты жаңалықтардың өзегіне айналды. Бұған бірнеше маңызды себеп бар. Біріншіден, Ауыл шаруашылығы министрлігі күзгі егін орағының нәтижелері мен қысқа дайындық жұмыстары бойынша есеп беріп жатыр. Екіншіден, бұрын ашық айтылмаған бір мәселе белгілі болды: мемлекет фермерлерге өткен жылдардағы субсидиялар бойынша 341 млрд теңге қарыз. Үшіншіден, Мәжіліс депутаттары Премьер-Министр Олжас Бектеновке субсидиялаудың нормалары мен бағыттарын анықтау құқығын фермерлердің өздеріне беруді ұсынды.
Оқушыларға мектепте жүзуді үйрену қаншалықты қажет?
Олимпиада чемпионы, Qazaq Aquatics федерациясының бас хатшысы Дмитрий Баландин Үкімет отырысында жүзуді мектеп бағдарламасына енгізуді ұсынды және 2026 жылы Алматы мен Астанада пилоттық жоба басталатынын хабарлады. Бұл – денсаулыққа зор пайдасы бар тамаша бастама. Алайда, қазақстандық жағдайды ескерсек, оның жүзеге асу ықтималдығы өте төмен. Ұлттық статистика бюросының дерегіне сәйкес, 2025 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша елде 3,9 миллионнан астам оқушы бар.
Экономика және қоғам: әр жиырмасыншы азамат күнкөріс деңгейінен төмен өмір сүреді
Ұлттық статистика бюросының дерегіне сүйенген саясаттанушы Данияр Әшімбаевтың жазуынша, 2025 жылдың екінші тоқсанында халықтың жан басына шаққандағы табысы ең төменгі күнкөріс деңгейінен төмен азаматтардың үлесі 5,1 пайызды құраған. «Оңтүстік өңірлер дәстүрлі түрде табысы төмен аймақтар қатарында қалып отыр, бірақ енді бұл тізімге жаңадан құрылған облыстар да қосылды», – дейді сарапшы. Осы ретте Алматыда сарапшылар қауымдастығы Сенат төрағасы Мәулен Әшімбаевпен кездесу өткізді.
Еще от автора
Игерілмеген миллиардтар тарихы: ЖАП кеңестері нәтиже бермей тұр
Жақында өткен Парламенттің жалпы отырысында Жоғары аудиторлық палатаның (ЖАП) төрағасы Әлихан Смайылов Үкіметтің 2025 жылғы республикалық бюджеттің атқарылуы туралы есебіне қатысты жаңа қорытындыны таныстырды. 2026 жылдың маусым айындағы басты экономикалық жаңалыққа айналған бұл құжат (әлі толық жарияланбаған) мемлекеттік аппарат жұмысындағы жүйелі проблемаларды айқындап берді. Жаңа Бюджет кодексінің қабылдануы мен министрлердің дербестігін кеңейтуге бағытталған шараларға қарамастан, тиімсіз жұмсалған қаражат көлемі 1,7 есе өсіп, негізгі ұлттық индикаторлар орындалмай қалған. Жоғары аудиторлық палатаның соңғы үш жылдағы (2023 жылдан 2025 жылға дейінгі кезең) қорытындыларына жасалған салыстырмалы-ретроспективті талдау айтарлықтай үрдісті көрсетіп отыр.
Еңбек қатынастарының дамуы ма, әлде қызметкерлер құқығының қорғалмауы ма?
Казақстанда Еңбек кодексіне жалдамалы қызметкерлердің құқықтарын қорғауға және көлеңкелі еңбек қатынастарын жоюға бағытталған түзетулер күшіне енді. Негізгі өзгерістерге тоқталсақ: 2026 жылғы 8 маусымнан бастап еңбек қатынастарын азаматтық-құқықтық сипаттағы (АҚС) шарттармен алмастыруға тыйым салынады, үстеме жұмыс пен түнгі уақыттағы жұмысқа ақы төлемегені үшін қылмыстық жауапкершілік енгізілді, сондай-ақ жалғызбасты әкелер мен аналардың құқықтары теңестірілді. Дегенмен, жаңа нормалар қолданысқа еніп үлгермей жатып, олардың негізгі бастамашысы – Мәжіліс депутаты Мұрат Әбенов заңнамаға бұдан да түбегейлі келесі реформаның қажеттілігі туралы мәлімдеді.
Қатал дәрі-дәрмек нарығы: еркіндіктен шипа жоқ, қысымнан пайда жоқ
Таяуда Ресейдің Қазақстандағы Сауда өкілдігі бағаны мемлекеттік реттеуге жататын дәрілік заттардың тізбесінен бөлшек саудадағы құны 1 АЕК-тен (4 325 теңге) аспайтын препараттар алынып тасталатыны туралы ақпарат жариялады. Осы реформаның нәтижесінде мемлекеттік бақылауда рецепт бойынша босатылатын дәрі-дәрмектің 3 039 атауы ғана қалмақ. Ал жаһандық фармацевтика нарығында дәрі-дәрмектің баға тұрғысынан қолжетімділігі мен бизнес заңдылықтарының арасында жүйелі қайшылық туындап отыр. Осындай тығырыққа тірелген елдердің айқын мысалы ретінде дамыған Жапонияны атауға болады. Бұл елде дәрілік заттардың бағасын жыл сайын мәжбүрлі түрде төмендетудің қатаң жүйесі қауіпті салдарға алып келді. Мәселен, Жапонияда 2025 жылы препараттар орта есеппен 4,67%-ға арзандаса, 2026 жылы баға тағы 4%-ға төмендейді деп күтілуде.
Мемлекеттік тапсырыс аясындағы жасанды жаңбыр: жобаның экономикалық тиімділігі қандай?
Түркістан облысында жауын-шашын көлемін жасанды түрде арттыруға бағытталған ауқымды мемлекеттік жобаның алғашқы тәжірибелік сынақтары күтпеген нәтижеге алып келді. Ресми органдар БАӘ мамандарымен бірлесіп ауа райын түрлендірудің озық технологиялары енгізіліп жатқанын хабарлап жатқан кезде, жергілікті бақша өнімдерін өсірушілер шығын көлемін есептеуде. Жетісай ауданының алқаптарында диқандар жинауға дайындап қойған қауын өнімі шіріп жатыр. Күн көрісі ауыл шаруашылығына тікелей байланысты аймақ үшін бұл технологиялық жетістік әлеуметтік және қаржылық дағдарысқа ұласты. Алайда тараптардың бұған қатысты пікірі екіге жарылып отыр. Диқандардың пікірінше, қолдан ұйымдастырылған ұзаққа созылған нөсер жауын егіс алқаптарын көлге айналдырған.




