Александра АЛЁХОВА

Материалы

Онкологиялық емге 25 млрд: депутаттар өтініші қабылданды

 Айтудың өзі ауыр мәселелер бар. Дегенмен, өкінішке қарай, Үкімет 2025 және 2026 жылдарға арналған республикалық бюджетті қалыптастыру кезінде ең әлеуметтік маңызы жоғары бағыттар — денсаулық сақтау, білім беру және мәдениет салаларындағы шығындарды қысқарту шараларын енгізді. Сонымен қатар, ел экономикасының шамамен 38 пайызын құрайтын квазимемлекеттік сектордан түсетін дивидендтер кіріс бөлігінен алып тасталды.

Жас мамандар айына 90 мың теңгеге қалай күн көріп жүр?

Сенат депутаттары премьер-министр Олжас Бектеновке жүгініп, «Жастар практикасы» мен «Бірінші жұмыс орны» жобалары аясында субсидияланатын жұмыс орындары үшін белгіленген еңбекақы мөлшерін қайта қарауды сұрады. Алайда Үкімет басшысы бұл мәселенің көп ұзамай әкімдердің құзырында болатынын айтып, жалпы ахуал Үкіметтің бақылауында екенін жеткізді. Соған қарамастан, жас мамандарға төленетін ең жоғары еңбекақы мөлшері 2022 жылдан бері өзгерген жоқ...

Ұмыт қалған уәде: Алматыдағы госпиталь мәселесі шешімін таба ма?

15 жыл бұрын Қазақстанның Денсаулық сақтау министрлігі Алматыда Екінші дүниежүзілік соғыс мүгедектеріне арналған жаңа госпиталь салуға уәде берген болатын. Ол ескі, апатты жағдайдағы ғимараттың орнына салынады деп жоспарланған. Сол кезде ардагерлерге: «жердің бір гектары да сатылмайды, ал жаңа ғимарат жақын арада салынады» деп сендірген болатын. Алайда бүгінгі таңда 24 гектар жердің тек жартысы ғана қалған – қалған аумақ жеке коттедждермен тығыз салынған. Госпиталь әлі де салынбаған, ал емделуге кезек 2031 жылға дейін созылып кеткен.

Микробизнес – ел экономикасының іргетасы

«Стратегия» әлеуметтік және саяси зерттеулер орталығы өңірлердегі микрокәсіпкерліктің дамуы мен оның экономикадағы рөліне арналған зерттеу нәтижелерін ұсынды. Зерттеу барысында әлеуметтанушылар Тараз, Семей, Қызылорда, Орал және Павлодар қалаларында тұратын 1000 адамнан сауалнама алған. Нәтижесінде бірқатар қызықты тұжырымдар жасалды. Мысалы, еңбекке қабілетті жастағы азаматтардың жартысына жуығы өз ісін ашуды жалдамалы жұмыстан әлдеқайда тиімді деп санайды. Алайда жас ұлғайған сайын адамдардың кәсіп бастауға деген ықыласы азая түсетіні байқалған.

БРИКС: жаңа экономикалық күш және жаһандық тепе-теңдіктің өзегі

Экономикалық және саяси салмағы артып келе жатқан дамушы елдер альянсы – БРИКС – 2026 жылы өз дамуындағы маңызды кезеңдерді атап өтпек. Атап айтқанда, Екатеринбург қаласында өткен алғашқы саммитке 17 жыл, ал бірлестіктің негізін қалаған алғашқы министрлік кездесулерге 20 жыл толады. БРИКС-тің құрылтайшылары – Бразилия, Ресей, Үндістан және Қытай – бастапқыда ұйым құруды мақсат тұтпаған. Мұндай идеяны британдық экономист, Goldman Sachs инвестициялық банкінің өкілі Джим О’Нил 2001 жылы ұсынды.

Еще от автора

Игерілмеген миллиардтар тарихы: ЖАП кеңестері нәтиже бермей тұр

Жақында өткен Парламенттің жалпы отырысында Жоғары аудиторлық палатаның (ЖАП) төрағасы Әлихан Смайылов Үкіметтің 2025 жылғы республикалық бюджеттің атқарылуы туралы есебіне қатысты жаңа қорытындыны таныстырды. 2026 жылдың маусым айындағы басты экономикалық жаңалыққа айналған бұл құжат (әлі толық жарияланбаған) мемлекеттік аппарат жұмысындағы жүйелі проблемаларды айқындап берді. Жаңа Бюджет кодексінің қабылдануы мен министрлердің дербестігін кеңейтуге бағытталған шараларға қарамастан, тиімсіз жұмсалған қаражат көлемі 1,7 есе өсіп, негізгі ұлттық индикаторлар орындалмай қалған. Жоғары аудиторлық палатаның соңғы үш жылдағы (2023 жылдан 2025 жылға дейінгі кезең) қорытындыларына жасалған салыстырмалы-ретроспективті талдау айтарлықтай үрдісті көрсетіп отыр.

Еңбек қатынастарының дамуы ма, әлде қызметкерлер құқығының қорғалмауы ма?

Казақстанда Еңбек кодексіне жалдамалы қызметкерлердің құқықтарын қорғауға және көлеңкелі еңбек қатынастарын жоюға бағытталған түзетулер күшіне енді. Негізгі өзгерістерге тоқталсақ: 2026 жылғы 8 маусымнан бастап еңбек қатынастарын азаматтық-құқықтық сипаттағы (АҚС) шарттармен алмастыруға тыйым салынады, үстеме жұмыс пен түнгі уақыттағы жұмысқа ақы төлемегені үшін қылмыстық жауапкершілік енгізілді, сондай-ақ жалғызбасты әкелер мен аналардың құқықтары теңестірілді. Дегенмен, жаңа нормалар қолданысқа еніп үлгермей жатып, олардың негізгі бастамашысы – Мәжіліс депутаты Мұрат Әбенов заңнамаға бұдан да түбегейлі келесі реформаның қажеттілігі туралы мәлімдеді.

Қатал дәрі-дәрмек нарығы: еркіндіктен шипа жоқ, қысымнан пайда жоқ

Таяуда Ресейдің Қазақстандағы Сауда өкілдігі бағаны мемлекеттік реттеуге жататын дәрілік заттардың тізбесінен бөлшек саудадағы құны 1 АЕК-тен (4 325 теңге) аспайтын препараттар алынып тасталатыны туралы ақпарат жариялады. Осы реформаның нәтижесінде мемлекеттік бақылауда рецепт бойынша босатылатын дәрі-дәрмектің 3 039 атауы ғана қалмақ. Ал жаһандық фармацевтика нарығында дәрі-дәрмектің баға тұрғысынан қолжетімділігі мен бизнес заңдылықтарының арасында жүйелі қайшылық туындап отыр. Осындай тығырыққа тірелген елдердің айқын мысалы ретінде дамыған Жапонияны атауға болады. Бұл елде дәрілік заттардың бағасын жыл сайын мәжбүрлі түрде төмендетудің қатаң жүйесі қауіпті салдарға алып келді. Мәселен, Жапонияда 2025 жылы препараттар орта есеппен 4,67%-ға арзандаса, 2026 жылы баға тағы 4%-ға төмендейді деп күтілуде.

Мемлекеттік тапсырыс аясындағы жасанды жаңбыр: жобаның экономикалық тиімділігі қандай?

Түркістан облысында жауын-шашын көлемін жасанды түрде арттыруға бағытталған ауқымды мемлекеттік жобаның алғашқы тәжірибелік сынақтары күтпеген нәтижеге алып келді. Ресми органдар БАӘ мамандарымен бірлесіп ауа райын түрлендірудің озық технологиялары енгізіліп жатқанын хабарлап жатқан кезде, жергілікті бақша өнімдерін өсірушілер шығын көлемін есептеуде. Жетісай ауданының алқаптарында диқандар жинауға дайындап қойған қауын өнімі шіріп жатыр. Күн көрісі ауыл шаруашылығына тікелей байланысты аймақ үшін бұл технологиялық жетістік әлеуметтік және қаржылық дағдарысқа ұласты. Алайда тараптардың бұған қатысты пікірі екіге жарылып отыр. Диқандардың пікірінше, қолдан ұйымдастырылған ұзаққа созылған нөсер жауын егіс алқаптарын көлге айналдырған.