Александра АЛЁХОВА
Материалы
Инфляция жалақыны жеп қойды
6 қыркүйекте, сенбі күні Ұлттық экономика министрі, вице-премьер Серік Жұманғариннің жетекшілігімен үкімет шұғыл отырыс өткізді. Жиында инфляцияның күшеюі мен азық-түлік бағасының шарықтауы талқыланды. Министрлер кабинеті мемлекет басшысы бұл тақырыпты назардан тыс қалдырады деген үмітте болған сыңайлы. Бірақ президент, керісінше, мәселенің өткірлігін айрықша атап өтті. Бағаның өсуі сонша, арзан әрі қолжетімді өнім саналатын кәдімгі тауық еті де көп отбасының дастарханынан сиреп, бүгінде қымбат тағамға айналды. Бұл – ауыл шаруашылығын қолдауға 2025 жылы рекордтық көлемде, яғни бір триллион теңге қаржы бөлінген аграрлық мемлекет үшін үлкен қайшылық.
Өңірлік даму – қағазда бар, ауылда жоқ
Ұлттық экономика министрлігі әзірлеген 2025–2030 жылдарға арналған өңірлік даму тұжырымдамасында айтылған уәде бойынша, алдағы бес жыл ішінде өңірлерді дамыту және өңірлік саясатты іске асыру бағытында азаматтардың өмір сүру сапасын арттыруға, сондай-ақ ұлттық экономиканың ұзақ мерзімді және тұрақты дамуына ықпал ететін сапалы өзгерістер жүзеге асады. 3,8 миллион сапалы жұмыс орны құрылады, ал өңірлерді білім беру, денсаулық сақтау, әлеуметтік қамсыздандыру, мәдениет, спорт, сондай-ақ өңірлік стандарттар жүйесіне сай инженерлік және көлік инфрақұрылымын қоса алғанда, негізгі игіліктермен және қызметтермен қамтамасыз ету деңгейі қалаларда 96%-ды, ауылдарда 71%-ды құрайды.
Кәсіпкерлерге тұсау: табыс түспей жатып салық төлеу міндеті
Шамамен бір апта бұрын бизнес қауымдастықтар жаңа Салық кодексінде қарастырылған – қосылған құн салығын алдын ала төлеу тәртібіне қатысты – норманың іс жүзінде қолданылуына байланысты ақпараттық кеңістікте бұрын-соңды болмаған резонанс тудырды. Бұл мәселе туралы «Еуразия24» қысқаша ақпарат таратқан болатын. Осы уақыт ішінде мемлекет тарапынан ресми түсініктемелер мен сарапшылардың пікірі жарияланып, жаңа тәртіптің шынымен де қазақстандық кәсіпкерлікке қауіп төндіретіні немесе бұл – қосылған құн салығын әділ төлеуді қамтамасыз етуге бағытталған қажетті қадам екендігі туралы пікірталас өрбіді.
Қазақстан 2026 бюджетін Ұлттық қорсыз қалыптастыруда
Көріп отырғанымыздай, Қазақстан Ұлттық қордың қаражатын бюджеттің кем-кетік тұстарын жамауға пайдалануды біртіндеп доғаруға бет алған сыңайлы. Бұл – Мемлекет басшысының қаржы-экономика блогына қойған талабының жеткенін көрсетеді. Дегенмен бұл бағытта нақты нәтижеге қол жеткізу – басқа мәселе. Себебі бюджет параметрлерін өзгертуге, жоспарланған мақсаттар орындалмай жатқан жағдайда, кез келген сәтте баруға болады. 2025 жылдың 26 тамызында Үкімет отырысында 2026–2028 жылдарға арналған әлеуметтік-экономикалық даму болжамы қаралды.
Жасанды интеллект және балалар: жаңа тәуелділік қаупі?
Бұған дейін мен бірыңғай ұлттық цифрлық экожүйені жедел қалыптастыру қажеттігін атап өттім. Осыған орай, тиісті инфрақұрылымды дайындау, заңнамалық базаны әзірлеу, деректерді жинау жүйесін құру, сондай-ақжасанды интеллектті енгізу жұмыстарын бастау жөнінде тапсырма бергенболатынмын. Алайда бұл тапсырмалардың орындалу барысы көңіл көншітпейді, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев. Президенттің сынынан кейін мемлекеттік органдар жеделқимылдай бастады. Дегенмен, Қазақстанның жасанды интеллект әлемінежаппай енуі шеңберінде қоғам назарынан тыс қалып, кеңінен талқыланбайкелген бір маңызды мәселе бар. Жасанды интеллекттің білім беру саласына, жалпы күнделікті өмірге кеңінен енгізілуінің елдегі 7 миллионға жуықбаланың дамуына ықпалы қандай болмақ?
Еще от автора
Миллиардтаған мемлекеттік қолдау фермерлердің кәсіпкерлікке көшуіне көмектесе алмады
Депутаттық корпус аграрлық саясаттағы жүйелі кемшіліктерге байланысты Үкімет жұмысын кезекті рет сынға алды. Бір топ сенатор Премьер-министрдің алдына қордаланған мәселелер тізімін жайып салды. Олардың қатарында несие беру кезіндегі бюрократиялық кедергілер мен мемлекеттің фермерлер алдындағы субсидиялар бойынша миллиардтаған қарызы бар. Өз кезегінде Олжас Бектенов атқарылып жатқан жұмыстарға «цифрлық оптимизм» тұрғысынан баға берді. Алайда, егер мемлекет қабылдаған шаралар іс жүзінде тиімді жұмыс істегенде, агроөнеркәсіп кешені созылмалы масылдықтан арылып, әлдеқашан қарқынды даму жолына түсер еді. Осы орайда, «20 жылдық мемлекеттік қолдауға қарамастан, ауыл шаруашылығы неге әлі күнге дейін өз аяғына нық тұра алмай келеді?» деген заңды сауал туындайды.
«Болашақ»: стратегиялық инвестиция ма, әлде халық қаражаты есебінен білім алу мүмкіндігі ме?
Қазақстанда «Болашақ» президенттік стипендиясы іске қосылғанына 30 жылдан астам уақыт өткен соң, ел интеллектуалдық элитаны қалыптастыруға бағытталған миллиардтаған қаражаттың іс жүзінде шетелге кетіп жатқан жағдайымен бетпе-бет келіп отыр. Бұл мәселені Қазақстан Республикасының Жоғары аудиторлық палатасының мүшесі — Тілеген Каскин жақында жасаған мәлімдемесінде айқын көрсетті. Оның айтуынша, 7,7 млрд теңге көлеміндегі «Болашақ» стипендиялары белгіленген критерийлерге сәйкес келмей берілген. Әлеуметтік лифт және экономиканың қозғаушы күші болуға тиіс бағдарлама не себепті сыбайлас жемқорлық дауларының көзіне айналды?
Жоюды заңдастыру: иттердің тағдырын ақша шешті
8 сәуірде Мәжіліс «Жануарларға жауапкершілікпен қарау туралы» заңға енгізілген түзетулерді қабылдады. Бұл өзгерістер елдің гуманистік бағыттағы ұстанымын әлсіретіп, қаңғыбас иттерді жаппай жою тәжірибесіне қайта оралуына әкелді. Енді бұл шаралар «қайтарымсыз аулау» деген жаңа атаумен жүзеге асырылмақ. Алайда осыдан небәрі бес жыл бұрын Қазақстанда жануарлар санын реттеудің өркениетті тәсілдеріне көшу мәселесі кеңінен талқыланған еді. Соның нәтижесінде 2021 жылғы заң редакциясы қабылданған болатын. Өкінішке қарай, мемлекет бұл нормаларды тиімсіз деп танып, жергілікті жерлерде гуманистік талаптардың сақталмау деректеріне тиісті назар аудармады.
Қазақстандықтар белбеуді бекем буа бастады
Біз 2025 жылы Қазақстан ЖІӨ-нің рекордтық деңгейде өсуі мен ұлттық экономикалық жетістіктердің қарапайым халықтың тұрмыс сапасында тікелей көрініс таппауы мәселесіне қайта оралуға мәжбүрміз. Респонденттермен онлайн-сұхбат жүргізу арқылы өткізілген кезекті зерттеу нәтижелері азаматтардың әлеуметтік көңіл-күйі мен ресми статистика арасындағы айтарлықтай алшақтықты көрсетті. 2025 және 2026 жылдардағы ақпан айындағы тұтынушылық оптимизм деректерін салыстыру барысында «қазақстандық парадокс» деп атауға болатын бірегей құбылыс байқалды: формалды түрде оптимизм индексі өскенмен, халықтың үштен екі бөлігі елде терең дағдарыс барын ресми түрде мойындайды.




