Cronos.Asia хабарлайды: «Еуразиялық қауіпсіздік жөніндегі III халықаралық конференция қарсаңында, 29 қазанда Минскіде өтетін жиын алдында ҰҚШҰ сарапшылары маңызды сұрақ көтеріп отыр: ұжымдық жауапкершіліксіз ұжымдық қауіпсіздік мүмкін бе? Тарихшы әрі саясаттанушы Рүстем Құрманғужиннің айтуынша, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қалыптасқан Бреттон-Вуд жүйесін өзгертуге ешкімнің шамасы келмей отыр. «АҚШ әкімшілігі белгілі бір әрекеттерге баруда, бірақ олар әзірге өздерінің Федералдық резерв жүйесіне ықпал етуге бағытталған тиімсіз тәсілдерді ғана пайдаланып отыр. Вашингтон сондай-ақ баж салығы мен шектеу шаралары сияқты, тек өздеріне түсінікті шаралар енгізіп, жаһандық саудадағы қалыптасқан қағидаларды бұзуда. Сонымен қатар, АҚШ Еуропаның шығысындағы жағдайды ушықтырып, Латын Америкасынан бастап Таяу Шығысқа дейінгі өңірлерде шиеленіс ошақтарын көбейтуде. Мұндай жағдай өткен ғасырда АҚШ пен КСРО арасындағы текетірес кезеңінде де байқалған еді», – дейді сарапшы. Оның пікірінше, қазіргі халықаралық қатынастар жүйесіндегі «басқаруға келмейтін» немесе әдейі ұйымдастырылғандай әсер қалдыратын бейберекет ахуалда ҰҚШҰ-ға мүше елдер заман сын-тегеуріндеріне асимметриялық жауап бере алатын өз стратегиясын қалыптастыруы қажет.
Евразия24 пікірі:
Өз пікірінде тарихшы әрі саясаттанушы Рүстем Құрманғужин посткеңестік елдерге жаһандық даму институттары ұсынған көпжылдық ұсынымдардың күткен экономикалық нәтиже бермегенін атап өтті. Бұл ойды сәл кеңейте түсуге де болады, өйткені әлсіз экономика – кез келген сыртқы қатер алдында қорғансыздықтың өзі. Халықаралық валюта қоры (ХВҚ) мен Дүниежүзілік банк жыл сайын Қазақстанға салық базасын кеңейту (оның ішінде жеңілдіктерді азайту есебінен), бюджеттік тәртіпті күшейту, мұнай кірісіне тәуелділікті азайту, аралық бюджеттер жүйесін жетілдіру және шығыстардың ашықтығын арттыру жөнінде ұсыныстар беріп келеді. Сонымен қатар, бұл ұйымдар инфляцияның тұрақты төмендеуіне дейін қатаң ақша-несие саясатын ұстануды, теңгенің еркін бағамын сақтауды және Ұлттық Банктің тәуелсіздігін нығайтуды ұсынады.
Бәрі қағаз жүзінде мінсіз көрінгенімен, мұндай саясаттың кері әсері де бар. Қазіргі таңда жаңа Салық кодексінің қабылдануы мен базалық мөлшерлеменің 18 пайызға дейін көтерілуі бұл «жанама салдарларды» айқын көрсете бастады. Салық жүктемесінің артуы мен жеңілдіктердің 2026 жылдан бастап күшін жоюы халықтың табысына әсер етіп, кедейлік деңгейінің өсуіне әкелуде. Бұрын тұтынушылық белсенділікті несие беру есебінен ұстап тұру мүмкін болса, базалық мөлшерлеменің өсуі енді сол тетікке де тежеу салып отыр. Айта кетейік, «Атамекен» Ұлттық кәсіпкерлер палатасының атқарушы хатшысы Асқар Қысықов бұдан екі жыл бұрын, 2022 жылы, былай деген еді: «Біз халықаралық институттардан жиі үстірт әрі күмәнді ұсынымдар аламыз. Шетелдік сарапшылар тобы Қазақстанның экономикалық деректерін талдап, дамыған елдермен салыстырады да, көп жағдайда біздің нақты жағдайымызға сай келмейтін ұсыныстар жасайды. Олар біздің экономика мен салық жүйесінің қалай жұмыс істейтінін, оның ерекшеліктері мен шынайы қиындықтарын толық түсінбейді».
