Экономист Айдархан Құсайыновтың пікірінше, бірінші тоқсанда нақты жалақы көлемі төмендеген. Оның айтуынша, бұл жағдай бизнестің әлеуметтік жауапкершілігі мен жұмыс берушілердің әділеттілік қағидатына көзқарасы туралы мәселені қайтадан күн тәртібіне шығарып отыр. «Жұмыс берушілердің табысы артқанымен, бұл қызметкерлердің еңбекақысынан көрініс таппай отыр. Мемлекет орнында болсам, ең алдымен денсаулық сақтау және әлеуметтік қызмет көрсету, сондай-ақ білім беру салаларына назар аударар едім. Статистикаға қарағанда, дәл осы ең ірі салаларда қызметкерлер алдындағы әлеуметтік жауапкершілігі төмен жұмыс берушілер шоғырланған. Әділетті мемлекет мұндай жағдайға бейжай қарамай, өз өкілеттігі аясында нарықтағы осы теңгерімсіздікті түзетуге тиіс деп есептеймін», – дейді экономист Айдархан Құсайынов.
Еуразия24 пікірі:
Айдархан Құсайыновтың нені меңзегені түсінікті. Өйткені мектептердің, балабақшалардың, колледждердің, мемлекеттік жоғары оқу орындарының, ауруханалар мен емханалардың, сондай-ақ көптеген медициналық ұйымдардың басым бөлігі мемлекет қарамағында немесе бюджет есебінен қаржыландырылады. Сондықтан білім беру саласында нақты жалақы 6,7 пайызға, ал денсаулық сақтау және әлеуметтік қызмет көрсету саласында 4,2 пайызға төмендесе, ең алдымен жауапкершілік мемлекетке жүктеледі. Мұны шартты түрде «әлеуметтік жауапкершілігі төмен бизнеспен» байланыстыру қисынға келе бермейді.
Ұлттық статистика бюросының дерегіне сәйкес, білім беру – Қазақстандағы ең ірі жұмыспен қамту салаларының бірі. Бұл салада елдегі жалдамалы қызметкерлердің шамамен 13,2 пайызы еңбек етеді. Жұмыспен қамтылғандардың жалпы саны 9,3 миллион адам екенін ескерсек, білім беру жүйесінде 1,2 миллионнан астам адам жұмыс істейді.
Денсаулық сақтау саласы да елдегі ең ірі жұмыс берушілердің бірі саналады. 2026 жылдың басындағы мәлімет бойынша, бұл жүйеде 276 мыңнан астам медицина қызметкері еңбек етеді. Оның ішінде 86,5 мыңға жуығы – дәрігерлер, 189,5 мыңы – орта буын медицина мамандары. Бұған денсаулық сақтау саласымен бірге бір статистикалық санатқа кіретін әлеуметтік қызмет көрсету ұйымдарының қызметкерлері кірмейді.
Осы тұрғыдан алғанда, нақты жалақы индексі назар аударуға тұрарлық көрсеткіш. Мәселен, ауыл шаруашылығында нақты жалақы 7,7 пайызға, қаржы саласында 5,7 пайызға, көлік саласында 1,1 пайызға өссе, халықтың сатып алу қабілеті ең көп төмендеген салалардың қатарында бюджеттен қаржыландырылатын бағыттар тұр.
Айта кету керек, нақты жалақы индексінің төмендеуі номиналды еңбекақы азайды дегенді білдірмейді. Жалақы көлемі өсуі мүмкін, алайда инфляцияның қарқыны одан жоғары болған жағдайда қызметкерлердің нақты табысы төмендейді.
