ВАШИНГТОН. 5 қыркүйек. ИНТЕРФАКС — Судан Қарулы күштері химиялық қару жасап шығарған. Бұл туралы The Washington Post (WP) Таяу Шығыстағы қауіпсіздік қызметтерінің аты-жөні аталмаған өкілдері ұсынған құжаттарға сілтеме жасап хабарлады.
«WP танысқан бейнематериалдар, құжаттар, хат-хабарлар және өзге де деректерге сәйкес, Судан үкіметі химиялық қарудың құпия қорын жинақтаған», — делінген мақалада.
Қауіпсіздік қызметтерінің өкілдері бұл мәліметтерді Судандағы дереккөздерден алғанын мәлімдеген.
WP зерттеген құжаттарға қарағанда, химиялық қару жасау үшін бастапқыда суды тазартуға арналған хлор пайдаланылуы мүмкін. Судан әскері химиялық оқ-дәрілер өндірісін жасырып, оларды әскери базаларда сақтаған және шалғайдағы шөлді аймақтарда сынақ жүргізген. Құжаттарда әскерилердің 290-ға дейін химиялық оқ-дәрі жинағаны көрсетілген.
Кейін WP мәліметтердің шынайылығын тексеру үшін Батыс елдерінің барлау қызметтерінің 20-дан астам өкілімен және химиялық қару жөніндегі сарапшылармен байланысқан. Басылым сұхбаттасқан мамандар ақпаратты сенімді деп бағалағанымен, түпкілікті қорытынды жасау үшін нысандарды тексеріп, куәгерлерден жауап алу қажет екенін атап өткен.
2025 жылғы сәуірде АҚШ мемлекеттік хатшысы Марко Рубио Судан Қарулы күштері 2024 жылы химиялық қару қолданғанын мәлімдеген. Осыдан кейін АҚШ Суданға қарсы санкциялардың алғашқы пакетін енгізіп, көмектің басым бөлігін тоқтатты, қару-жарақ сатуға және Судан әскерін қаржыландыруға тыйым салды, сондай-ақ америкалық қаржылай көмекті шектеді.
Кейін Вашингтон Судан билігі өз міндеттемелерін орындауға қайта оралмағанын мәлімдеді. 2026 жылғы маусымда АҚШ санкциялардың екінші пакетін енгізді. Оған тауар жеткізуге шектеу қою, Суданға халықаралық несие мен қаржылай көмек беруді қолдаудан бас тарту, сондай-ақ қаржы және авиация салаларындағы өзге де шектеулер кірді. Вашингтон Суданның Химиялық қаруға тыйым салу ұйымының (ХҚТҰ) Атқарушы кеңесіндегі мәртебесіне де күмән келтірді.
Судан Қарулы күштері Жедел қолдау күштеріне қарсы химиялық қару қолданды деген айыптауларды жоққа шығарған.
Суданда елдің Қарулы күштері мен Жедел қолдау күштері арасындағы қақтығыс 2023 жылғы 15 сәуірден бері жалғасып келеді. Соғыс салдарынан кемінде 150 мың адам қаза тауып, 14 миллионнан астам адам үйін тастап кетуге мәжбүр болды.
Қазіргі уақытта Судан әскері елдің солтүстігі мен шығысын, соның ішінде бұған дейін қарсылас күштер ығыстырылған Хартум астанасын бақылауда ұстап отыр. Ал Жедел қолдау күштері елдің оңтүстігі мен Дарфур аймағын бақылауда.
