Астана. 7 шілде. ИНТЕРФАКС-ҚАЗАҚСТАН – 2026 жылғы 15 наурызда республикалық референдумда қабылданып, 1 шілдеде күшіне енген Қазақстанның жаңа Конституциясы қолданыстағы Президент Қасым-Жомарт Тоқаевқа президенттікке қайта кандидат болуға мүмкіндік береді. Бұл туралы Қазақстан Республикасы Конституциялық сотының қаулысында айтылған.
Конституциялық соттың мәліметінше, Мемлекет басшысы 1995 жылғы 30 тамыздағы Конституцияға сәйкес қызмет атқарып жүрген тұлғалардың 2026 жылғы 15 наурыздағы референдумда қабылданған жаңа Конституция күшіне енгеннен кейін Президент, Конституциялық соттың төрағасы мен судьясы, Жоғарғы соттың төрағасы және Бас прокурор лауазымдарына қайта сайлану немесе тағайындалу мүмкіндігіне қатысты ресми түсіндірме беруді сұраған.
«Президенттің өтінішін қарау қорытындысы бойынша Конституциялық сот 2026 жылғы Конституцияның 43-бабының 1-тармағын, 72-бабының 2 және 3-тармақтарын, 83-бабының 1-тармағын және 84-бабының 3-тармағын ресми түсіндірді. Аталған нормаларға сәйкес, 1995 жылғы Конституция бойынша осы лауазымдарды атқарып жүрген тұлғалар 2026 жылғы Конституция күшіне енгеннен кейін тиісті қызметтерге сайлана немесе тағайындала алады», – делінген соттың түсіндірмесінде.
Конституциялық сот жаңа Конституция күшіне енгеннен кейін мұндай тұлғалардың аталған лауазымдарға сайлануы немесе тағайындалуы алғашқы сайлану немесе алғашқы тағайындалу ретінде қарастырылатынын атап өтті.
Бұған дейін Тоқаевтың бастамасымен Қазақстан заңнамасына Президент өкілеттігінің мерзімін төрт жылдан жеті жылға ұзарту туралы өзгерістер енгізілген болатын. Сонымен қатар бір адамның Президент лауазымына бір реттен артық сайлана алмайтыны заң жүзінде бекітілді. Бұл норма жаңа Конституцияда да сақталған.
Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан Президенті қызметіне алғаш рет 2019 жылғы 20 наурызда Нұрсұлтан Назарбаев өкілеттігін тоқтатқаннан кейін кірісті.
2019 жылғы 9 маусымда өткен кезектен тыс президент сайлауында ол сайлаушылардың 70,96 пайыз дауысын жинап, Президент болып сайланды.
2022 жылғы 20 қарашада өткен кезектен тыс президент сайлауында Тоқаев 81,31 пайыз дауыс жинап, қайта сайланды. Оның ұлықтау рәсімі 2022 жылғы 26 қарашада өтті. Бұрынғы Конституцияға сәйкес, оның президенттік өкілеттігі 2029 жылы аяқталуы тиіс еді.
