Алматыда бес белсенді — Асқар Нұрмаған, Қайсар Өзбек, Әбдуәли Тағай, Талғат Әшіров және Дүйсенбек Жақашевке қатысты сот процесі аяқталуға жақын қалды. Оларға билікті күшпен басып алуға және жаппай тәртіпсіздікке дайындалды деген айып тағылған.
ҚазТАГ хабарлауынша, мемлекеттік айыптаушы бес белсендінің әрқайсысын сегіз жылға соттауды сұрады.
«4 қыркүйекте Алматыда өткен сот отырысында прокурор билікті күшпен басып алуға және жаппай тәртіпсіздікке дайындалды деп айыпталған бес белсендінің әрқайсысын сегіз жылға соттауды сұрады. Бұл туралы құқық қорғаушы Бақытжан Төреғожина хабарлады», — деп ҚазТАГ Қазақстанның Адам құқықтары және заңдылықты сақтау жөніндегі халықаралық бюросына сілтеме жасап жазды .
Нақтырақ айтқанда, сотталушылардың үшеуіне — Асқар Нұрмаған, Дүйсенбек Жақашев және Әбдуәли Тағайға «бір топ адамның билікті күшпен басып алуын немесе ұстап тұруын насихаттады, сондай-ақ жаппай тәртіпсіздікке дайындалып, оны ұйымдастырмақ болды» деген айып тағылған. Қайсар Өзбек пен Талғат Әшіровке бұған қоса, «бір топ болып жарылғыш заттарды заңсыз сатып алды, сақтады және тасымалдады» деген айып тағылып отыр.
Белсенділер 2025 жылғы маусымда ұсталған. Айыптау тарапы олардың Астанада жаппай тәртіпсіздік ұйымдастырмақ болғанын алға тартады. Ал адвокаттар бұл айыптаулардың еш негізі жоқ екенін айтады.
Ұсталғандардың барлығы зейнет жасына таяған, жастары 56 мен 62 аралығында. Қазақстанның Адам құқықтары және заңдылықты сақтау жөніндегі халықаралық бюросы 2026 жылғы ақпанда олардың әрқайсысы туралы жеке-жеке жазған .
Төменде сол жарияланымнан үзінділер берілген.
57 жастағы Асқар Нұрмаған — Қарағандыдағы азаматтық белсенді. Ол Украинаға қолдау білдіріп, мобилизациядан қашып Қазақстанға келген ресейліктердің көбеюіне қарсылық танытып, бірнеше рет наразылық акциясына шыққан. Бұған дейін әкімшілік жауапкершілікке де тартылған. Мәселен, 2025 жылы 9 мамырда, Екінші дүниежүзілік соғыста нацистік Германияны жеңген күнгі шара кезінде КСРО туын көтеріп өткен шеруге кедергі келтіргені үшін 15 тәулікке қамалған.
Нұрмаған бұған дейін қылмыстық жауапкершілікке де тартылған. 2021 жылғы ақпанда сот оны «Қазақстанның демократиялық таңдауы» және «Көше партиясы» қозғалыстарының қызметіне қатысты деген айыппен бір жарым жылға бас бостандығын шектеп, мәжбүрлі еңбекке тарту жазасын тағайындаған. Бұл қозғалыстарды Қазақстан соты экстремистік ұйымдар деп танып, қызметіне тыйым салған. Ал Еуропарламент қарарында олар бейбіт оппозициялық қозғалыстар ретінде көрсетілген.
58 жастағы Қайсар Өзбек — Алматыдағы азаматтық белсенді. Ол бұған дейін де елдегі саяси оқиғаларға қатысты көзқарасын ашық білдіріп жүрген. Қаңтар оқиғасы кезінде Ұжымдық қауіпсіздік туралы шарт ұйымының (ҰҚШҰ) әскерін Қазақстанға кіргізбеуді талап етіп, алаңға шыққан белсенділердің қатарында болған.
Кейін ол Азаттыққа 6 қаңтарда, жаппай тәртіпсіздіктен кейінгі күні алаңда болған жағдайды баяндаған. Өзбектің айтуынша, әскерилер «Біз қарапайым халықпыз. Біз террорист емеспіз» деген жазуы бар мата көтеріп тұрған қарусыз адамдарға оқ атқанын өз көзімен көрген.
Астананың 57 жастағы тұрғыны Әбдуәли Тағай 2016 жылы «жер митингілері» кезінде азаматтық белсенділігімен көзге түскен. Сол кезде жер реформасына қарсы елдің әр өңірінде өздігінен басталған наразылықтар биліктің Жер кодексіндегі дау тудырған өзгерістерге мораторий жариялауына түрткі болған еді. 2019 жылы Қазақстанда Қытаймен бірлескен «инвестициялық жобаларды» жүзеге асыруға қарсы наразылықтар өткен кезде Тағай да ұсталған.
Ал Алматы облысының 62 жастағы тұрғыны Талғат Әшіров пен астаналық 56 жастағы Дүйсенбек Жақашев туралы ашық дереккөздерде мәлімет жоқ. Айыпталушылардың бесеуінің төртеуі ұсталғанға дейін жұмыссыз болғаны көрсетілген. Қайсар Өзбек автобус паркінде жүргізуші болып жұмыс істеген.
