ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі хабарлайды: «Жұмыс беруші қызметкерді жұмысқа қабылдағанда оның кәсіби дағдыларын және тапсырылатын жұмысқа сәйкестігін бағалау үшін сынақ мерзімін белгілей алады. Алайда сынақ мерзімі азаматтардың еңбек құқықтарын шектемейді. Қазақстан Республикасының Еңбек кодексіне сәйкес, сынақ мерзімі туралы талап еңбек шартында міндетті түрде көрсетілуге тиіс. Егер құжатта мұндай талап болмаса, қызметкер жұмысқа сынақ мерзімінсіз қабылданған болып есептеледі. (…) Қызметкер жұмысқа кіріскен алғашқы күннен бастап заңнамада көзделген барлық негізгі еңбек құқықтары мен кепілдіктерін пайдалана алады.
Атап айтқанда, сынақ мерзімі кезінде қызметкердің:
- жалақысын уақтылы әрі толық алуға;
- жұмыс және тынығу уақытының белгіленген ұзақтығының сақталуына;
- қауіпсіз еңбек жағдайларына;
- еңбек заңнамасында көзделген әлеуметтік кепілдіктерге;
- өзінің еңбек құқықтары мен заңды мүдделерін қорғауға құқығы бар.
Сынақ мерзімі жалақыны төмендетуге негіз болмайды. Еңбекақы мөлшері еңбек шартының талаптарымен айқындалады және заңнама талаптарына сай болуға тиіс».
Еуразия24 пікірі:
Еңбек министрлігі заң талаптарын орынды түсіндірген. Алайда Қазақстанда сынақ мерзімі мен тағылымдама кезінде ақы төлемеу мәселесін тек заңды білмеумен түсіндіруге болмайды. Бұл – әсіресе жұмыс тәжірибесі жоқ жастар жиі тап болатын нақты мәселе.
Мысал іздеп алысқа барудың қажеті жоқ. «Әділ сөз» қоғамдық қоры кезінде қалалық газеттердің бірінің редакциясы студент қыздың еңбегін іс жүзінде тегін пайдаланғаны туралы шағымды қарастырған.
«Бір қыз сол жерде жастар практикасы бағдарламасы бойынша жұмыс істеді. Желтоқсаннан бері күн сайын жұмысқа барып, апта сайын материал жариялап отырған. Мұны растайтын дәлелдер бар. Осы уақыт бойы оған ақысын төлейміз деп уәде берген. Алайда әлі күнге дейін шарт жасалмаған, тіпті қаламақы да төленбеген», – делінген хабарламада.
Көкшетаудағы тағы бір оқиғада кафеде кеңесші болып істеген 21 жастағы жігіт өзіне тиесілі ақысын ала алмай, сотқа жүгінген. Ол жұмыс берушіден жалақы берешегі мен моральдық зиян үшін өтемақыны сот арқылы өндіріп алған. Бұл жағдайда да жұмыс беруші қызметкермен еңбек шартын жасаспаған. Ақырында сот оның сол жерде жұмыс істегенін WhatsApp-тағы хат алмасу арқылы анықтаған.
Сондықтан Еңбек министрлігі келесі жолы нақты статистика келтірсе жөн болар еді: қанша қазақстандық сынақ мерзімі мен тағылымдама кезінде ақы төленбегеніне шағымданды, қанша жұмыс беруші жауапқа тартылды, жалақы берешегінің қаншасы өндірілді? Көріп отырғанымыздай, заң еңбек адамының құқығын қорғайды. Бірақ сол құқықты қорғау үшін сотқа дейін баруға тура келеді.
