Брюссель. 23 қыркүйек. ИНТЕРФАКС – Еурокомиссия (ЕК) сәрсенбі күні Венгрияға ЕО-ның бірлік саясаты қорларынан 4,2 млрд еуро көлеміндегі қаражатты қайта қолжетімді етуді, сондай-ақ елдің Erasmus+ білім беру бағдарламасы мен «Көкжиек Еуропа» ғылыми зерттеулер және инновациялар бағдарламасына толық қатысуына мүмкіндік беруді ұсынды.
«Венгрия заң үстемдігін нығайту және одақтың қаржылық мүдделерін қорғау бағытында маңызды қадамдар жасады. Бүгін біз 4,2 млрд еуроны бұғаттан шығарып, венгриялық студенттер мен зерттеушілерге Erasmus+ және «Көкжиек Еуропа» бағдарламаларына қайта қатысуға мүмкіндік беруді ұсынып отырмыз. Олардың біздің одақ ұсынатын мүмкіндіктерді қайтадан толық пайдалана алатынына қуаныштымын. Бұл реформалардың нақты нәтиже беретінін көрсетеді», – деді Еурокомиссия төрағасы Урсула фон дер Ляйен.
Осыған байланысты Венгрияға қатысты 2022 жылы «шарттылық регламенті» аясында енгізілген қорғау шараларын алып тастау ұсынылып отыр. Брюссельдің бағалауынша, ел ЕО бюджетіне әсер еткен заң үстемдігі қағидаттарына қатысты бұрын анықталған мәселелерді жойған.
Еурокомиссия жариялаған мәлімдемеде Венгрияның 2026 жылғы 9 қыркүйекте хабарлаған шаралары мен олардың орындалу барысы бағаланғаны айтылған. Соның нәтижесінде Будапешт мемлекеттік сатып алу, сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес жүйесі, мүдделер қақтығысының туындау қаупі және прокуратура органдары жұмысының тиімділігі салаларында бұған дейін анықталған кемшіліктерді жойды деген қорытынды жасалған.
Атап айтқанда, Венгрия Адалдықты қамтамасыз ету басқармасының (Integrity Authority) өкілеттігін кеңейтіп, оған қажетті деректерге қол жеткізу мүмкіндігін берген. Сондай-ақ мүлікті декларациялаудың кешенді жүйесін енгізген.
Бұдан бөлек, қоғамдық мүдде қорларының қызметіне қатысты ашықтықты арттырып, мүдделер қақтығысы тәуекелдерін азайту шараларын қабылдаған. Қажет болған жағдайда мұндай қорларды тарату мүмкіндігі де қарастырылған. Тергеу және прокуратура органдарының шешімдерін сот арқылы қайта қарау мүмкіндігі кеңейтіліп, ЕО қаражатының жұмсалуына бақылау айтарлықтай күшейтілген. Мемлекеттік сатып алу мен жалпы мемлекеттік шығыстардың ашықтығын арттыру бағытында да шаралар қабылданған.
Еурокомиссия Венгрияның Еуропалық прокуратураға (EPPO) қосылуын да құптады. Комиссияның пікірінше, бұл сыбайлас жемқорлыққа қарсы күресті және мүдделер қақтығысының алдын алу тетіктерін одан әрі күшейтеді.
Енді бұл заңнамалық ұсынысты ЕО Кеңесі мақұлдауға тиіс. Еурокомиссия ұсыныс енгізген күннен бастап Кеңеске 2022 жылы қабылданған қорғау шараларын алып тастау туралы шешім қабылдауға бір ай уақыт беріледі.
ЕО Кеңесі 2022 жылғы 15 желтоқсанда Еурокомиссияның ұсынысы бойынша Венгриядағы заң үстемдігі қағидаттарының бұзылуынан одақ бюджетін қорғауға бағытталған шараларды қабылдаған болатын.
Францияның Le Figaro газеті Еурокомиссияның бұл ұсынысына қатысты: «Сәуірдің ортасында өткен Венгриядағы сайлауда Петер Мадьярдың жеңіске жетуі Брюссельге үлкен жеңілдік әкелді. Өйткені Брюссель 16 жыл бойы ұлтшыл Орбанмен жұмыс істеуге мәжбүр болды», – деп жазды.
