Ресейге қандай айып тағылып жатыр және Украинадағы соғыстың шынайы мәні неде? Дональд Трамп президенттігінің ерекшелігі неде? Капитализм иелері кімді құрбан етеді? Одақтас мемлекет құрылады деп кім болжап еді және Ресейдің саяси жүйесіндегі басты мәселелер қандай? Осы және өзге де сауалдарға тарихшы, жүйелі-стратегиялық талдау институтының директоры Андрей Фурсов жауап береді.
Евразия24 пікірі:
Оған мән бермейік, Трамп қалағанын істесін! Президентті екінші мерзімге кім өткізді? Ұлыбританияны Таяу Шығыстан қалай ығыстырды? Трамп не үшін Британияға келді? «Америкалық пудель» туралы. Еуроодақты қалай әлсіретпек? Капитализм – зомби күйінде! Посткапитализмдегі биліктің жаңа формалары. Әлемнің қалыпты жағдайы – қосполярлық. Негізгі міндет – аман қалу! Неліктен Ресей Еуроодақтан мықтырақ?
Осының барлығы әңгіме барысында талқыланды. Ал негізгі қозғалған мәселе: егер Ресей жеңілсе, ол мүлдем жойылады. Ал Еуроодақ одан бұрын құлайды деген болжам жасалды. Не себепті біз Андрей Фурсовтың бұл талдауын тыңдауды ерекше ұсынамыз?
Себебі мұнда бүгінгі әлемнің бейнесі ғарыштан қарағандай кең ауқымда көрсетілген: тура орбиталық станция терезесінен Жер шарына көз салғандай. Қажет болса, сол биіктіктен Украинада, АҚШ-та, Ұлыбританияда немесе Ресейде не болып жатқанын анық көруге мүмкіндік бар. Дегенмен бұл — биіктіктен берілген көзқарас.
Жүйелік-стратегиялық талдау институты басшысының баяндаған әлемдік көрінісі — қазіргі заман мен оны қалыптастырған тарихи тәжірибенің тоғысқан бейнесі. Мұндай көзқарас Жердің болашақтағы мыңдаған айналымынан кейін, бір-екі жылда немесе жиырма-отыз жылда жаһандық өзгерістердің қалай көрінуі мүмкін екенін болжауға жол ашады.
«Еуразия24» Андрей Фурсовты жоғары бағалады, бірақ ол нақты не айтты және тыңдаудың нақты қандай пайдасы бар – оны әркім өзі шешеді. Біз өз кезегімізде жүйелі-стратегиялық тұрғыдан маңызды аспектіні атап өтеміз: екі үшбұрыш.
Бірінші үшбұрыш – бәрімізге таныс капитализм. Оның қырлары – өндірістік капитал, қаржы капиталы және адам капиталы: еңбек, білім мен интеллект, институттар, өмірдің мәні және соған ұқсас құндылықтар. Бұл туралы бізге Андре́й Фурсовқа дейін-ақ Карл Маркс айтып кеткен.
Ал екінші үшбұрыш Маркстен кейін, тіпті Владимир Ульянов-Лениннен кейін пайда болды. Ленин өз заманында капитализмнің ең жоғары сатысы – империализм туралы жазды. Ал біз бүгін империализмнің де шарықтау шегіне жетіп, оның жаһандану деп аталатын соңғы кезеңіне куә болып отырмыз. Өйткені Жер шарының өзі әрі қарай жаһандық жүйені кеңейтуге мүмкіндік беретін бос кеңістік қалдырған жоқ. Сол себепті бүкіл жүйе, оның ішінде осы үштағандық құрылым да, қазір күйзеліске түсуде.
Андрей Фурсовтың түсіндіруінше, үшбұрыштың бірінші жағы – ғаламдық деңгейге жеткен капитализм, яғни бүкіл әлемді қамтыған ортақ, бірақ әділетсіз және теңсіз экономикалық құрылым.
Екінші қыры – Жер шарындағы екі жүзге жуық мемлекет. Түрлі даму деңгейіндегі, түрлі саяси құрылымдағы бұл елдер капитализмге қажетті нарықтық парадигмаға бейімделіп келеді. Нақтырақ айтсақ, оларды либералды экономика шеңберіне сыйдыруға тырысады, бірақ толықтай бір қатарға тұрғызу мүмкін болмай отыр. Бұл да жүйенің ішкі тұрақтылығын шайқалтып, күйзеліске әкеледі.
Үшбұрыштың үшінші қыры – ең қызығы. Бұл мемлекеттен жоғары тұратын, формалды және бейресми келісім тетіктерін қалыптастыратын құрылымдар. Яғни жаһандық нарықтағы мінез-құлық ережелерін және ғаламдық капитал мүддесіне ортақ қағидаларды үйлестіруге тырысатын институттар.Алайда дәл осы салада қазір ең үлкен дағдарыс байқалады: жаһандық ауқымдағы қаржы мен өндіріс капиталының қайшылықтары тереңдеп, капитализм ішіндегі топтардың мүдделері үйлеспей қалды. Сол себепті жүйе дағдарыс жағдайына жетті.
Қысқасы, тыңдап, ой қорытуға тұрарлық пікірлер.
