Мансұр Жетігенов

Сирек жер элементтері жөніндегі Қытай тәжірибесінен АҚШ-тан бұрын Үндістан сабақ алды. Энергетикалық өтпелі кезең мен жаңа технологиялық негіздегі экономикалық даму жағдайында сирек жер элементтерінің (СЖЭ) стратегиялық маңызын ескере отырып, Үндістан үкіметі маңызды минералдарға қатысты Ұлттық миссияны іске қосты. Бұл бастаманың негізгі мақсаты – сирек жер элементтеріне қолжетімділіктің үзілу қаупі жоғары болған жағдайда олардың жеткізілімінің тұрақтылығын қамтамасыз ету. Осы орайда Қазақстан үшін сирек жер элементтерін экспорттайтын жаңа әлеуетті әріптес пайда болуы мүмкін.

Пхеньян АҚШ бастаған ұжымдық Батыс тарапынан ұзақ жылдар бойы қолданылған дипломатиялық оқшаулауды еңсеріп, бұл бағытта елеулі жетістікке жетті. Бұл табыстың негізгі себебі – КХДР-нің ішкі әлеуетінде. Солтүстік Корея мақсаттарына қол жеткізе алатынын және сенімді одақтас бола білетінін нақты іспен дәлелдеді. Өйткені шынайы одақтас дегеніміз – геосаяси жағдайға байланысты өз бағытын жиі өзгертпейтін, серіктестік жауапкершілігін тұрақты түрде орындай алатын мемлекет.

Еуроаймақтың басты қаржы институты Еуроодақ азаматтарына күнделікті қажеттіліктерге арналған бірнеше күндік көлемде қолма-қол ақша қорын ұстауды ұсынды. Мұндай ұстаным күтпеген жағдай болды, себебі өткен жылы еуропалық банктер қолма-қол айналымды азайтып, қолма-қол емес төлемдерді ынталандыру бағытын ұстанып келген еді. Алайда тұрақсыз кезеңде басымдық қаржылық тұрақтылық қорына беріледі, ал мұндай мүмкіндік тек қолма-қол ақшада бар. Электронды төлем жүйелерінде мұндай тұрақтылық жоқ.

Технологиялық даму – ресурсты тиімді жұмсау үшін салмақты әрі кәсіби таңдау жасауды талап етеді. Қашан да шектеулі болатын ресурстарды тиімсіз пайдалану ел дамуына кедергі келтіруі мүмкін. Мәселен, әлемдегі ең ірі күн жылу электр станциясы саналатын АҚШ-тағы Айвонпа нысаны 2026 жылы жабылады. Себебі жобаға бөлінген 2,2 млрд доллар ақталған жоқ – фотоэлектрлік панельдер бұл салада техникалық, технологиялық және экономикалық тұрғыдан әлдеқайда тиімді екені дәлелденді. Соңғы жылдары "жасыл" энергия тақырыбына айрықша қызығушылық танытып отырған Қазақстан үшін бұл маңызды сабақ болуға тиіс. Ел болашағы үшін жауапты шешімдер қабылдауда басқарушылық құзыретті күшейтіп, технологиялық таңдауға асқан ұқыптылықпен қарау қажет.

«Батыс-2025» атты Ресей–Беларусь бірлескен оқу-жаттығуларына қатысу үшін Үндістан тарапы небәрі 65 әскери қызметшісін жіберді. Мәскеу мен Минск жолдаған 100 мыңдық жеке құраммен салыстырғанда бұл сан аса елеусіз көрінуі мүмкін. Алайда бұл көрсеткіш тек тактикалық үйлесім тұрғысынан бағаланған. Геосаяси өлшеммен алғанда, бұл оқиға аса маңызды мәнге ие. Бұл — Оңтүстік Азиядағы алып елдің ұжымдық Батысқа берген ашық жауабы іспетті. Ақпараттық кеңістіктегі реакцияның да осал болмағаны осыдан көрінеді. Кумаон полкі – Үндістан армиясының ерекше әскери құрылымы. Ол Ост-Үнді компаниясы кезеңінде құрылған және Бірінші мен Екінші дүниежүзілік соғыстарды қоса алғанда, Британ империясы жүргізген көптеген әскери қақтығыстарға қатысқан.