Астана. 8 шілде. ИНТЕРФАКС-ҚАЗАҚСТАН – Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев «Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу туралы» заңға және оған ілеспе түзетулерге қол қойды. Құжаттар сәрсенбі күні ресми бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланды.
Заң радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласын мемлекеттік реттеудің тұтас жүйесін қалыптастыруға, сондай-ақ халық пен қоршаған ортаны радиациялық әсерден ұзақ мерзімді қорғауды қамтамасыз етуге бағытталған. Бұған дейін қолданыстағы заңнамада радиоактивті қалдықтарға қатысты жекелеген нормалар болғанымен, олар әртүрлі заңдарда шашыраңқы орналасқандықтан, бірыңғай құқықтық жүйе қалыптаспады. Соның салдарынан есепке алу, сақтау, тасымалдау, көму және ұзақ мерзімді бақылау мәселелерінде құқықтық олқылықтар туындаған.
Қабылданған заңда радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы негізгі ұғымдар, объектілер мен субъектілер айқындалып, радиоактивті қалдықтардың түрлері мен олардың пайда болу көздері белгіленген. Сондай-ақ радиоактивті қалдықтарды сақтау және көму объектілерінің құқықтық мәртебесі бекітіліп, мемлекеттік есепке алу және бақылау тетіктері енгізілді.
Заңның маңызды нормаларының бірі – Қазақстан аумағына шетелдік радиоактивті қалдықтарды әкелуге, орналастыруға және көмуге тікелей тыйым салынуы.
Бұл норма елдің экологиялық егемендігін, ұлттық мүдделері мен мемлекеттік қауіпсіздігін қорғауға бағытталған.
Құжатта мемлекеттік органдардың өкілеттіктері де нақты ажыратылған. Атап айтқанда, Үкімет радиоактивті қалдықтарды көму объектілерін салу және жабу туралы шешім қабылдайды, ал уәкілетті орган лицензиялау, қадағалау және мемлекеттік бақылау функцияларын жүзеге асырады.
Заңның негізгі жаңалықтарының бірі – радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу жөніндегі ұлттық оператор институтының құрылуы.
Ұлттық оператордың негізгі міндеттеріне радиоактивті қалдықтарды жинауды, тасымалдауды және өңдеуді ұйымдастыру, сақтау және көму объектілерін жобалау, салу және пайдалану, қалдықтарды өңдеу мен кондициялау, сондай-ақ радиоактивті қалдықтардың мемлекеттік тізілімін жүргізу кіреді.
Сонымен қатар Президент «Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу мәселелері бойынша Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» және «Радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу мәселелері бойынша «Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы» кодекске өзгерістер енгізу туралы» ілеспе заңдарға да қол қойды.
Бұл түзетулер, атап айтқанда, қайталанатын құқықтық нормаларды алып тастауды көздейді. Сондай-ақ «Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы» кодекстен жер қойнауын пайдалану кеңістігіне лицензиясы бар тұлғаларға жер қойнауы учаскелерін радиоактивті қалдықтарды сақтау және көму үшін пайдалануға мүмкіндік берген нормалар алынып тасталды. Бұл аталған саланы құқықтық реттеудің тұтастығын, жүйелілігін және бірізділігін қамтамасыз етуге бағытталған.
