Вашингтон. 5 тамыз. ИНТЕРФАКС – Егер Иран мен Оман Ормуз бұғазы арқылы кеме қатынасын ұйымдастыру жөнінде келісімге келсе, АҚШ Иранның мұнай экспортына қатысты санкцияларды жеңілдетіп, ирандық порттарға қойылған теңіз блокадасын алып тастауы мүмкін. Бұл туралы Financial Times келіссөздерден хабардар дереккөзге сілтеме жасап хабарлады.
Басылымның мәліметінше, Тегеран Ормуз бұғазы бойынша келісімге қол жеткізген жағдайда, Вашингтон Иран порттарына қатысты әскери-теңіз шектеулерін алып тастап, мұнай экспортына енгізілген санкцияларды жұмсартуға дайын.
Сонымен бірге Financial Times мұндай қадам АҚШ президенті Дональд Трамптың бастапқы әскери мақсаттарынан едәуір алшақ екенін және ел ішінде сынға ұшырауы мүмкін екенін атап өтті.
Газеттің тағы екі дереккөзі Иран мен Оман арасындағы келісімнің әлі де Тегеранның жоғары басшылығы тарапынан мақұлдануы тиіс екенін айтты.
Алдын ала келісімге сәйкес, Парсы шығанағына бағыт алған кемелер негізінен Иранның аумақтық сулары арқылы жүзіп, ал шығанақтан шығатын кемелер Оман жағалауы маңындағы бағытты пайдаланбақ.
Дереккөздердің бірінің айтуынша, алғашқы кезеңде Иран бұл бағытпен бірнеше кемені, оның ішінде мұнай танкерлерін өткізіп, теңіз жолының миналардан толық тазартылғанына көз жеткізбек. Осыдан кейін ғана бұғаз басқа кемелер үшін ашылады.
Сондай-ақ уақытша келісім күшінде болған кезеңде кемелерден қандай да бір төлем алынбайды деп күтілуде.
Соған қарамастан, Тегеран кейінірек Ормуз бұғазы арқылы өтетін кемелер үшін қызмет көрсету төлемін енгізуді көздеп отыр. Алайда Парсы шығанағындағы араб мемлекеттері бұл ұсынысты қолдамайды.
Өз кезегінде Оман Оңтүстік-Шығыс Азиядағы Малакка бұғазында қолданылатын тетікке ұқсас балама ұсынды. Бұл жүйе бойынша коммерциялық емес ұйымдар кеме қатынасының қауіпсіздігін қамтамасыз етуге және теңіз экожүйесін қорғауға ерікті түрде қаржы бөледі.
Financial Times дерегінше, дипломаттар жаңа келісім АҚШ пен Иран 17 маусымда қол қойған, бірақ ұзақ уақыт күшінде болмаған өзара түсіністік туралы меморандумның қайта жандануына негіз болады деп үміттеніп отыр.
Бұған дейін Axios басылымы хабарлағандай, Иран мен Оман Ормуз бұғазы бойынша уақытша келісім жасалғанын 5 тамызда жариялауы мүмкін.
Ал АҚШ президенті Дональд Трамп Fox News телеарнасына берген сұхбатында Тегеран жақын арада Ормуз бұғазын ашуы тиіс екенін мәлімдеді. Оның айтуынша, егер бұл орындалмаса, АҚШ Иранға «өте қуатты соққы» жасайды.
